МУ-ын Манлай уяач Д.Баяраа: "Хүрэн морь чинь улсад түрүүлнээ" гэсэн

АХ-95 жилийн ой, Үндэсний их баяр цэнгэл наадмын хурдан их насны морьдын уралдаанд хүрэн морио аман хүзүүнд хурдлуулсан  МУ-ын Манлай уяач Д.Баяраагаас баярын сэтгэгдлийг нь хуваалцснаа хүргэж байна.
-Манлай уяач цолоо мялаан, төрийнхөө их баяр цэнгэл наадамд их насны  морь аман хүзүүнд хурдлуулсан танд баяр хүргэе.
-Баярлалаа. Төрийнхөө наадамд их насны морь аман хүзүүнд хурдлууллаа. Хүрэн морь маань сунгаануудад сайн байсан. Дунд сунгааны дараа  Гэрэлээ ах маань /Тод манлай уяач/ “хүрэн морь чинь  улсад  түрүүлнээ” гэж хэлсэн. Энэ үгийг сонсоод яг үнэндээ еснөөс хойш нь тогтож сууж чадахгүй л догдолж байлаа.
-Түрүүлнэ гэсэн итгэлтэй байжээ дээ?
-Ний нуугүй хэлэхэд тийм. Гэрэлээ ахыг тэгж хэлэхээс өмнө бол төрийнхөө наадамд их насны морио дээгүүр давхиулчихсан л гэж бодож байлаа. Морьд эргээд хоёр километр орчим явсны дараа хүрэн морь арав дотор гараад ирсэн. Жаахан хөдөлгөхөд өнгөнд гараад ирэхээр нь “ за ойлгомжтой боллоо” л гэж бодсон.
-383 хурдан хүлгээс аман хүзүүнд хурдаллаа шүү дээ. Чамлах зүйл биш шүү?
-Яалаа гэж чамлахав. Төрийн наадам шүү дээ.Тэр олон мориноос аман хүзүүдэж байхад баярлалгүй яахав.
-Их хурдад уралдсан уу?
-Мордуулсаан. Гэхдээ дундаас нь татуулчихсан. Хүрэн морь маань туранхай бяр муутай байсан юм.
-Дарьгангын адуу гэл үү? 
-Тиймээ, энэ хавар Гэрлээ ах бид хоёр очиж авсан юм. Би ер нь Дарьгангаас их морь авдаг. Хүрэн морь маань дөрөв дэх нь болж байна уу даа.
-Сайн хүлэг ерөөлөөр учирдаг гэдэг. Хүрэн морио хэрхэн таньсан бэ?
-Сайн их насны морьтой болох хүсэлтэй л яваад байсан. Тэгээд түүнийг хурдан морь тайлбарлагч Ганпүрэвт хэлсэн юм. Тэгсэн “улсын наадамд түрүүлэх морь Дарьгангад л байна даа” гээд зааж өгсөн. Тэгээд Дарьганга явахдаа найзуудадаа “улсын наадамд түрүүлэх морь авчрахаар явж байна” хэмээн хэлж байсан маань биеллээ оллоо. Тухайн үед харсан хүмүүс тоглож байна л гэж бодсон байх л даа. Яагаад гэхээр хүрэн морь маань нэлээд туранхай ирсэн.
-Хэдэн сард авсан юм бэ?
-6-р сарын 1, 2-ноор авчирсан.Тэгээд л манай Дооёо /ах Доржсүрэнгээ хэлэв бололтой/ ажлаасаа чөлөө авч байгаад хүрэн морьтой тулж ажилласан даа.
-Манлай өнөө жил хэдэн насны морь мордуулсан бэ? Их наснаас бусад нь яаж давхив?
-Энэ жил унаган адуунуудаа анх уяж үзлээ. Шувуухай хүрний маань төлүүд их хурдан байна. Улсын наадамд 20 дотор 3-4 морь давхилаа. Эрлийз дээд насанд 11-ээр давхилаа.
-Хангайн бүсэд уралдсан уу?
-Тэгсээн. Орхон аймагт болсон хангайн бүсийн уралдаанд Шувуухайгийн маань төл даага их хурдан байсан ч төхөөрөмжин дээр хүүхэд нь унаад,  араас нь очиж мордуулах гэсээр байтал морьд талийчихсан. Тэгээд нэхсээр байгаад арав гаргаж давхилаа. Уг нь бол түрүүлэхээр сайн байсан шүү. Болохгүй юм болдоггүй л юм байна. Би морь уяж эхэлснээс хойш анх удаа бүсийн наадмаас айраггүй ирсэн нь энэ боллоо.
-Нээрэн л айраг алдалгүй наадсан шүү?
-Өнөө жилийн хувьд бас нэгэн онцлог явдал тохиосон нь би сумын наадмаас анхны айргаа авлаа.
-Өмнө нь суманд уралдаж байсан юмуу?
-Уралдалгүй яахав. Гэхдээ их сонин ерөөсөө миний морь айрагддаггүй байсан юм. Гэтэл өнөө жил Төв аймгийн Баянцогт сумын наадамд их насны морь аман хүзүүнд хурдлуулж сумын наадмын анхны айргаа хүртлээ. Сонин л мэдрэмж байдаг юм байна. Улс, бүсийн чанартай наадмаас 13, 14 айраг түрүү авчихаад аймаг сумын наадмаас айраг, түрүү авч үзээгүй байсан гэхээр  бас л сонин байх шүү.
-Олон давтагдахгүй  л байх. Одтой сайхан наадсан Манлайдаа дахин баяр хүргэж, амжилт хүсье.
-Баярлалаа.
А.Энхжил