Зохиомол хээлтүүлэг

Зохиомол хээлтүүлэг бол адуун сүргийг өсгөн олшруулах явдалд их ач холбогдолтой бөгөөд ердийн хээлтүүлгийн үед нэг хээлтүүлэгчид оногдох гүүнээс 3-4 дахин олон гүүг үржлийн чанар сайтай нэг азаргаар хээлтүүлэх бололцоо олгоно. Зохиомол хээлтүүлэг бол ийм давуу талтайгаас гадна бас ямар нэгэн шалтгаанаар ердийн хээлтүүлэгт оруулж болохгүй, мөн ердийн хээлтүүлэгт оруулсан ч /хээл хаях халдварт өвчнөөр өвчилсөн, умайн хүзүүвч гажсаны улмаа / хээлтэхгүй гүүг хээл авахуулан унагалах боломжийг олгодог юм. Гол нь хээлтүүлгээр орж байгаа үрийн эзэлхүүн их ач холбогдолтой байдаг. Тиймээс ч зохиомол хээлтүүлэг явуулах үедээ үрийн эзэлхүүнийг ихээхэн багасгаж болохгүй. Азарганы нэг гишгэлтээр гарсан үрээр хэд хэдэн гүүг хээлтүүлэх нь нэгдүгээрт, үрлэлтээр хэрэглэх үрийн эзэлхүүнийг ялигүй багасгах. Хоёрдугаарт, глюканат ба сахарт шингэлэгчээр тэр үрийг шингэлэх үед бүрэн бололцоотой болж чадна. Шингэлэгчийн найрлагыг зохих ёсоор тохируулан сонгож тааруулсан үед сперматозоидын амьдрах чадварыг сайжруулснаараа тэдгээрийн тооны хорогдлыг нөхөж болох юм.
Шууд умайндаа үр хүлээн авдаг амьтныг зохиомол аргаар хээлтүүлэхдээ үрийг үтрээнд нь биш, харин шууд умайд нь оруулах хэрэгтэй. Зохиомол хээлтүүлэг явуулах үедээ гүүний ороог ердийн хээлтүүлгийн үеийнхтэй адилаар илрүүлнэ. Тэгэхдээ ороо нь гүйцэд орсон үед л гүүг хээлтүүлдэг юм.
Азарганы үрийг хэд хэдэн аргаар авч болох боловч хиймэл үтрээнд үр авах нь хамгийн шилдэг арга гэгдэнэ. Хиймэл үтрээ гэдэг нь давхар ханатай богиновтор яндан юм. Гадар хана нь хатуу, харин дотор хана нь резинэн хоолойгоор хийсэн зөөлөн байдаг. Хоёр хананы хоорондуур зохих температур /45-60 хэм/ бүхий ус хийж, зохих хэмжээний даралттай болгохын тулд агаар шахаж оруулна. Яндангийн дотор гадаргуунд вазелин түрхэнэ. Үрийг цуглуулан авахын тулд яндангийнхаа аль нэгэн үзүүрт үр хүлээн авагч резинэн тохируулга суулгаж бэхэлнэ. Азаргаар тусгай чихмэлийг гишгүүлэн үр авч байгаа бол хиймэл үтрээг чихмэл дотроо суулган бэхэлдэг. Харин азаргаар гүү гишгүүлж байгаа бол хиймэл үтрээг гүүний аарцагны дэргэд барьж азарганы сэлдийг залж оруулан үрийг нь авна. Азарганы сэлдийн мэдрэлийн төгсгөлүүдэд цочруулагч нөлөө үзүүлэх нөхцөлийг /зохих хэмжээний даралт болон 40-42 хэмийн дулааныг/ үтрээний дотор хөндийд бий болгож өгөх бөгөөд үүний ачаар азарга үрээ өгдөг юм.
Үрийг шингэлэх нь. Гүүний умай руу 20-30 см3 үр хийж байгаа үед хээл авалтын байдал хэвийн хэмжээнд байж чаддаг нь туршилтын мэдээ баримтаар батлагдаж байгаа аж. Хэрэв шингэлэгдээгүй үрийг тийм хэмжээгээр /20 см3-ээс багагүйгээр/ хэрэглэвэл нэг удаагийн гишгэлтээр авсан үрээр 2-7 гүү хээлтүүлэх болно. Харин үрийг шингэлэх нь азарганы нэг удаагийн гишгэлтээр авсан үрээр 15-25 гүү, өөрөөр хэлбэл, 5-6 дахин олон гүүг хээл авалтын нь хувийг бууруулахгүйгээр хээлтүүлэх бололцоо олгоно.  Тэгэхээр үрийг шингэлэх нь хээлтүүлэгдэх гүүний тоог нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээгээр бие махбодын гадна сперматозоидын амьдрах хугацааг уртасгана. Шингэлээгүй үр доторх сперматозоидын урагш давших хөдөлгөөн нь үрийг авснаас хойш 3-4 цагийн дараа бүрмөсөн зогсдог. Үрийг шингэлсэн үед бие махбодын гадна сперматозоидын амьдрах хугацаа 3-4, заримдаа 7-8 хоног хүртэл нэмэгддэг юм. Мөн үрийг шингэлснээр үүнийг алс хол газар тээвэрлэх бололцоо олгоно. Зохиомол хээлтүүлгийн үед нэг азаргаар хээлтүүлгийн улиралд 150-200 ба түүнээс ч олон гүү хээлтүүлж болно.