Хулангаас хурдан Чонон хөх

Ачит вангийн хошууны нутаг Хан уулаар нутагтай  Жаргалын босоо чихтэй, сэрвээ өндөр, салтаа хол, шингэн дэл сүүлтэй, цайвар хөх морийг нутгийнхан Чонон хөх хэмээн  нэрлэнэ.  Хөх морь сугандаа  гуурстай тул түүнийг нь ил байлгах  гэж богино дөрөөтэй эмээлэн дээр босоо  голдуу давхиж явдаг Жаргалыг нутгийнхан “Босоо” хэмээн авгайлдаг байж. Хурдан хүлгийнхээ буянаар сарын газрыг өдрөөр товчилж явдаг Босоо Жаргал хөх морьтойгоо намар оройхон говь руу явж хулан хөөж ирээд Буянгийн хонхорын ядуучуудад идэш хэмээн тараадаг байж. Зарим нэгэн нь өдгөө Жаргалын агнасан хулангийн туур уугуул нутгийн айлуудад хадгалагдсаар байдаг хэмээн ярьдаг бөгөөд Чонон хөхөө усалдаг байсан худаг нь Чойбалсан хотоос урагш 30 километрт байдаг гэлцдэг юм. Онцгой хурдан Чонон хөхийн нуруун дээр Жаргалаас өөр хүн бараг тогтдоггүй байж л дээ. Тэгсэн нэг удаа урд зүгт явж байсан нэгэн хэрцгий ааштай элч заавал хөх морийг унана хэмээн зөрүүдэлж. Босоо Жаргал ч хүлэг сайн мориноосоо хагацахгүйн тулд “ноёнтон минь өршөө. Би гэдэг хүн хөл дүүжлэх цор ганц унаатай. Өөр хөрөнгө гэх юм байхгүй” хэмээн учирласан ч элч уурлан:”Над зэргийн том албаны хүн чиний энэ муу ясан хэдрэгийн нуруун дээр тоож гарч байгаа нь чиний хийморьт олон таарахгүй хувь тавилан биш үү” гээд халгаадаггүй гэнэ.Тэгэхээр нь Жаргал арга буюу хөх мориныхоо эмээлийг нь авч, элчийн эмээлээр эмээллээд “та түргэн яваад хурдан ирээрэй” хэмээн хоёр гуяыг нь бүсээр нь даруулж өгчээ.  Үүнд ихэд эгдүүцсэн элч “чи яаж байгаа чинь энэ вэ” хэмээн уурсахад Жаргал “элч хүн зорьсондоо хүрвэл аятайсан” гээд морио чүү хэмээн ташаан дээр нь алгадаж. Энэ үед элч “Хүүш намайг”гэж хэлээд алга болж. Тэгж гарсан элчийн ногоон бүсний сэмэрхийтэй Чонон хөх морь хоногийн дараа эзэндээ эргэж ирсэн гэдэг. Хожим дуулбал элч хөх морьтой Бээжин хотын ойролцоо нэгэн тосгонд тэр өдөртөө амьтай  амьгүйн хооронд очсон гэдэг.